لوله های نیوفیت (که در ایران گاهی با نام های تجاری مشابه مثل نیوفلکس، نیوپایپ، نیوفیت و غیره نیز شناخته می شوند) یکی از پرکاربردترین انواع لوله های پلی اتیلن سه لایه (PE-AL-PE) در سیستم های آبرسانی، گرمایش از کف، سیستم های گرمایش و سرمایش رادیاتوری، سیستم های تهویه مطبوع و حتی انتقال گازهای غیرخطرناک در ساختمان های مسکونی و تجاری محسوب می شوند.
در این مقاله به صورت جامع و با جزئیات به مبحث اتصالات و نحوه صحیح اتصال لوله نیوفیت می پردازیم.
انواع اصلی اتصالات مورد استفاده در سیستم نیوفیت
| ردیف | نام اتصال | کاربرد اصلی | نوع اتصال به لوله | نیاز به ابزار خاص؟ |
| ۱ | اتصال فشاری (پرس) | رایج ترین و مطمئن ترین روش | پرس سرد (بدون حرارت) | دستگاه پرس نیوفیت |
| ۲ | اتصال اورینگ + مهره دار | اتصالات موقت، تعمیرات، نقاط بازشو | اورینگ + مهره رزوه ای | آچار معمولی |
| ۳ | اتصال پرچی/اکسپندر | کمتر رایج در ایران، بیشتر در اروپا | انبساط لوله با ابزار خاص | دستگاه اکسپندر |
| ۴ | اتصال چسبی/چسب سرد | بسیار نادر و عموماً توصیه نمی شود | چسب مخصوص PE-AL-PE | بدون ابزار خاص |
| ۵ | اتصال جوشی (الکتروفیوژن) | بسیار نادر برای نیوفیت | المنت الکتریکی | دستگاه جوش الکتروفیوژن |
در حال حاضر در بازار ایران بیش از ۹۵٪ اتصالات انجام شده با دو روش اصلی زیر انجام می شود:
- اتصال پرس سرد (فشاری)
- اتصال اورینگ + مهره رزوه ای
مقایسه دو روش اصلی اتصال در بازار ایران (۱۴۰۴-۱۴۰۵)
| معیار مقایسه | اتصال پرس (فشاری) | اتصال اورینگ + مهره دار |
| سرعت اجرا | بسیار بالا | متوسط تا پایین |
| قابلیت اطمینان بلندمدت | بسیار عالی (★★★★★) | خوب تا متوسط (★★★☆☆) |
| امکان باز و بست مجدد | خیر (یک بارمصرف) | بله (با تعویض اورینگ) |
| احتمال نشتی در بلندمدت | بسیار کم | متوسط تا زیاد |
| حساسیت به مهارت نصاب | متوسط | بالا |
| هزینه اتصال (خود قطعه) | متوسط تا بالا | پایین تا متوسط |
| هزینه ابزار مورد نیاز | بسیار بالا (دستگاه پرس) | پایین (فقط آچار) |
| توصیه برای سیستم گرمایش از کف | اکیداً توصیه می شود | توصیه نمی شود |
| توصیه برای آبرسانی سرد/گرم | بسیار مناسب | با احتیاط قابل قبول |
مراحل اجرای اتصال پرس سرد (روش استاندارد طلایی)
۱. برش لوله
- از گیوتین مخصوص یا قیچی لوله بری تیز و بدون لبه استفاده شود
- برش باید کاملاً عمود بر محور لوله باشد (زاویه ۹۰ درجه)
- لبه داخلی لوله نباید دارای برآمدگی یا خمیدگی باشد
۲. کالیبره کردن دهانه لوله
- با استفاده از کالیبراتور (انبساط دهنده داخلی) دهانه لوله را کاملاً دایره ای و صاف کنید
- این مرحله بسیار حیاتی است و اغلب دلیل اصلی نشتی های بعدی است
- حداقل ۵-۶ بار ابزار را بچرخانید تا لوله کاملاً گرد شود
۳. نصب حلقه فشاری (پرش)
- حلقه باید کاملاً روی لوله قرار گیرد (نه روی اتصال)
- فاصله حلقه از لبه لوله باید بین ۱ تا ۲ میلی متر باشد (بسته به برند)
- بعضی برندها علامت راهنما روی حلقه دارند
۴. وارد کردن اتصال به داخل لوله
- اتصال باید تا آخر (تا لبه شانه اتصال) داخل لوله برود
- نباید هیچ فاصله ای بین لبه لوله و شانه اتصال باقی بماند
۵. پرس کردن
- فک پرس باید کاملاً روی حلقه فشاری قرار گیرد
- پرس باید تا پایان مسیر (کلیک نهایی) انجام شود
- در دستگاه های دستی معمولاً باید دسته تا آخر بسته شود
- در دستگاه های باتری دار/هیدرولیک باید تا پایان فشار خودکار ادامه یابد
۶. کنترل بصری
- حلقه پرس باید به شکل هشت ضلعی منظم درآمده باشد
- هیچ گونه شکاف یا فاصله بین حلقه و بدنه اتصال نباید وجود داشته باشد
- لبه لوله نباید از حلقه بیرون زده باشد
جدول اشتباهات رایج و عواقب آن ها
| اشتباه رایج | درصد تقریبی موارد نشتی | شدت مشکل | راه حل سریع |
| عدم کالیبره کافی لوله | ۳۵-۴۵٪ | بسیار شدید | دوباره کالیبره + تعویض حلقه |
| برش کج و غیردایره ای لوله | ۲۰-۲۵٪ | شدید | برش مجدد + کالیبره |
| فاصله زیاد حلقه از لبه لوله | ۱۲-۱۸٪ | متوسط تا شدید | برش لوله + نصب دوباره حلقه |
| پرس ناقص (نیمه راه رها کردن) | ۸-۱۴٪ | شدید | تعویض حلقه + پرس مجدد |
| استفاده از فک نامناسب یا سایز اشتباه | ۵-۱۰٪ | بسیار شدید | تعویض فک + پرس مجدد |
| نصب حلقه روی اتصال به جای لوله | ۳-۷٪ | کاملاً نشتی | قطع کامل اتصال و شروع از نو |
| استفاده از حلقه برند دیگر روی اتصال همان برند | ۱۰-۳۰٪ | متوسط تا شدید | تعویض حلقه با حلقه هم برند |
توصیه های مهم اجرایی برای کاهش مشکلات (سال ۱۴۰۴-۱۴۰۵)
- همیشه از حلقه و اتصال هم برند استفاده کنید (بسیار مهم!)
- دستگاه پرس را سالی حداقل یک بار توسط نمایندگی سرویس کنید
- فک های پرس را مرتب با کولیس چک کنید (فرسایش فک = نشتی بالا)
- در سیستم گرمایش از کف فقط از اتصال پرس استفاده شود (اورینگ ممنوع!)
- لوله را قبل از نصب حداقل ۳۰ دقیقه در محیط کار قرار دهید (تفاوت دما باعث تغییر ابعاد می شود)
- بعد از نصب کل سیستم، تست فشار حداقل ۱.۵ برابر فشار کاری (معمولاً ۱۰ بار برای ۳۰ دقیقه)
- در صورت امکان از لوله با لایه آلومینیوم ضخیم تر (۰.۴ میلی متر به بالا) استفاده کنید
جمع بندی و توصیه نهایی (وضعیت بازار ایران ۱۴۰۴-۱۴۰۵)
در حال حاضر بهترین نسبت کیفیت/قیمت/قابلیت اطمینان بلندمدت برای اکثر پروژه های ساختمانی ایران به ترتیب تقریبی زیر است:
- اتصال پرس با برندهای باکیفیت اروپایی/ترکیه ای (حلقه ضخیم تر + اتصال با آلیاژ بهتر)
- اتصال پرس برندهای معتبر چینی که استانداردهای اروپایی دارند
- اتصال پرس برندهای ایرانی با کیفیت قابل قبول (با شرط استفاده از حلقه اورجینال)
- اتصال اورینگ + مهره دار فقط برای نقاطی که قطعاً نیاز به باز و بست دارند (مثلاً شیر فلکه های تکی)
هرچند اتصال پرس هزینه اولیه بالاتری دارد، اما در بلندمدت (۱۰-۲۰ سال) معمولاً به مراتب ارزان تر از هزینه های تعمیرات نشتی، تخریب، رنگ کاری مجدد و نارضایتی مالک تمام می شود.
موفق باشید در اجرای سیستم های بهداشتی و گرمایشی بدون دردسر!
