وزن لوله کاروگیت

لوله کاروگیت چیست؟

لوله های کاروگیت (Corrugated Pipe) یا لوله های پلی اتیلن دوجداره با دیواره موج دار، یکی از پرکاربردترین انواع لوله در پروژه های عمرانی، زهکشی، فاضلاب، انتقال آب و شبکه های مخابراتی و برقی در ایران و جهان هستند. یکی از مهم ترین پارامترهای طراحی و اجرای این لوله ها، وزن واحد طول آن ها (kg/m) است که مستقیماً در محاسبه هزینه حمل، هزینه نصب، طراحی جرثقیل یا بیل مکانیکی، برآورد بودجه پروژه و حتی انتخاب روش اتصال تأثیر دارد.

در این مقاله به صورت جامع به موضوع وزن لوله کاروگیت می پردازیم و تمام مواردی که یک مهندس ناظر، پیمانکار یا طراح شبکه نیاز دارد را پوشش می دهیم.

لوله کاروگیت از چه چیزی ساخته شده است؟

لوله کاروگیت در اصل نوعی لوله پلی اتیلن دوجداره محسوب می شود و به همین دلیل تمامی ویژگی ها و مزایای لوله های پلی اتیلنی را در خود دارد. ماده اصلی به کاررفته در ساخت این لوله ها پلی اتیلن با کیفیت بالا است که باعث افزایش دوام، استحکام و طول عمر محصول می شود.

لوله های پلی اتیلن از نظر عملکرد بسیار قابل اطمینان هستند و در شرایط مختلف محیطی کارایی مطلوبی دارند. علاوه بر این، نصب آسان و وزن سبک لوله کاروگیت باعث می شود در مراحل بارگیری، جابجایی و حمل ونقل با مشکل خاصی مواجه نشود و اجرای پروژه با سرعت بیشتری انجام گیرد.

چرا وزن لوله کاروگیت مهم است؟

• حمل ونقل: لوله های سایز بالا (مثلاً ۲۰۰۰ میلی متر) ممکن است بیش از ۳۰۰ کیلوگرم در هر متر وزن داشته باشند.
• نصب: وزن زیاد باعث نیاز به ماشین آلات سنگین تر و زمان نصب طولانی تر می شود.
• قیمت گذاری: در اکثر مناقصات، قیمت بر اساس کیلوگرم یا تن اعلام می شود.
• طراحی ترانشه و بستر: وزن لوله + وزن خاک پرکننده + بار ترافیکی فوقانی باید محاسبه شود.
• مقایسه با لوله های دیگر (بتنی، GRP، اسپیرال): معمولاً لوله کاروگیت سبک تر از بتن و سنگین تر از GRP است.

مواد اولیه و تأثیر آن بر وزن

لوله های کاروگیت در ایران عمدتاً از دو ماده ساخته می شوند:

الف) پلی اتیلن سنگین (HDPE)

ب) پلی پروپیلن (PP)

چگالی مواد:

• HDPE: حدود ۰.۹۴ تا ۰.۹۶ g/cm³
• PP: حدود ۰.۹۰ تا ۰.۹۱ g/cm³ (کمی سبک تر)

به همین دلیل لوله های کاروگیت PP معمولاً ۵ تا ۱۰ درصد سبک تر از نوع HDPE با همان کلاس سختی و سایز هستند.

کلاس سختی حلقه (Ring Stiffness) و تأثیر آن بر وزن

کلاس سختی اصلی که در ایران استفاده می شود:

• SN4 (۴ kN/m²) → سبک ترین
• SN8 (۸ kN/m²) → متوسط و پرکاربردترین
• SN16 (۱۶ kN/m²) → سنگین ترین (برای دفن عمیق و بار ترافیکی سنگین)

هرچه کلاس سختی بالاتر باشد، ضخامت دیواره و ارتفاع موج ها بیشتر شده و در نتیجه وزن واحد طول به طور قابل توجهی افزایش می یابد. به طور متوسط:

• از SN4 به SN8 تقریباً ۳۰–۵۰٪ افزایش وزن
• از SN8 به SN16 حدود ۴۰–۶۰٪ افزایش وزن

جدول محاسبه وزن لوله کاروگیت

جدول محاسبه وزن لوله کاروگیت شامل اطلاعاتی است که در فرآیند تولید و فروش این نوع لوله نقش مهمی دارد و به تولیدکنندگان و فروشندگان کمک می‌کند تا از حد استاندارد وزن و ضخامت هر متر لوله اطمینان حاصل کنند.

اهمیت این جدول از آن جهت است که قیمت‌گذاری لوله‌های کاروگیت معمولاً بر اساس وزن هر متر طول لوله انجام می‌شود. بنابراین، استفاده از جدول محاسبه وزن لوله کاروگیت علاوه بر کنترل کیفیت محصول، مبنای دقیقی برای تعیین قیمت و جلوگیری از اختلاف در معاملات فراهم می‌کند.

معرفی شاخصه های جدول وزن لوله کاروگیت

جدول وزن لوله کاروگیت شامل شاخصه هایی است که به تولیدکنندگان، فروشندگان و مجریان پروژه کمک می کند تا اطلاعات دقیقی درباره ابعاد، وزن و ظرفیت حمل لوله ها داشته باشند. مهم ترین شاخصه ها عبارتند از:

قطر اسمی

قطر اسمی (DN یا NPS) یک کمیت بدون بعد است که براساس استانداردهای ابعادی برای لوله ها در فشارها و دماهای مختلف تعریف می شود. این شاخص بیشتر برای نام گذاری و دسته بندی لوله کاروگیت به کار می رود و اندازه واقعی لوله را نشان نمی دهد.

اندازه یا S

سایز لوله یا اندازه داخلی دهانه لوله کاروگیت است که معمولاً بر حسب اینچ بیان می شود. این شاخص در محاسبه وزن و تعیین کاربرد لوله کاروگیت اهمیت دارد و کمک می کند تا انتخاب مناسبی برای پروژه های مختلف انجام شود.

وزن واحد طول لوله کاروگیت

Weight per meter یا وزن هر متر لوله، یکی از مهم ترین پارامترها برای محاسبه قیمت لوله است. در صورتی که نصب لوله با استفاده از کوپلر و واشر انجام شود، وزن لوله با احتساب این قطعات در جدول های وزنی آورده می شود.

تعداد شاخه قابل بارگیری در هر کامیون

بسته به طول شاخه لوله (Socket Length) و قطر لوله کاروگیت، تعداد مشخصی از لوله ها می تواند در یک کامیون قرار گیرد. این تعداد به گونه ای تعیین می شود که آسیبی به لوله ها وارد نشود و حداکثر ظرفیت کامیون استفاده شود.

نوع لوله ها

نوع لوله ها با توجه به کاربرد آن ها مشخص می شود. برای مثال:

• لوله های UPVC معمولاً در مخابرات کاربرد دارند.

• لوله های ۸ کیلونیوتن برای جمع آوری آب های سطحی مناسب هستند.

لوله های ۱۶ کیلونیوتن عمدتاً برای انتقال فاضلاب و پساب های صنعتی استفاده می شوند.

وزن لوله های کاروگیت اسپیرال (Spiral Corrugated) یا کاروگیت سنگین

این لوله ها که معمولاً با روش اسپیرال و پروفیل پیچیده تولید می شوند و کلاس سختی ۱۶ تا ۳۱٫۵ kN/m² و بالاتر دارند، وزن بسیار بیشتری دارند:

این لوله ها برای پل های بزرگ، زیرگذر و کانال های اصلی فاضلاب شهری استفاده می شوند.

فرمول تقریبی محاسبه وزن لوله کاروگیت

اگر جدول در دسترس نبود، می توان با فرمول زیر وزن تقریبی را تخمین زد:

وزن (kg/m) ≈ (قطر خارجی² – قطر داخلی²) × π × ۰.۰۰۰۹۵ × ضریب کلاس سختی

ضریب تقریبی:

• SN4 ≈ ۱.۰
• SN8 ≈ ۱.۴–۱.۶
• SN16 ≈ ۲.۲–۲.۵

مثال: لوله ۴۰۰ میلی متر SN8

قطر خارجی ≈ ۴۵۵ mm، قطر داخلی ≈ ۴۰۰ mm

وزن ≈ (۴۵۵² – ۴۰۰²) × ۳.۱۴ × ۰.۰۰۰۹۵ × ۱.۵ ≈ ۱۶.۲ kg/m (نزدیک به اعداد جدول)

مقایسه وزن لوله کاروگیت با سایر لوله ها (در سایز ۱۰۰۰ میلی متر)

همان طور که مشاهده می شود، لوله کاروگیت یکی از سبک ترین گزینه ها برای سایزهای بزرگ است و همین مزیت اصلی آن محسوب می شود.

وزن شاخه های ۶ و ۱۲ متری

در ایران معمولاً لوله های تا قطر ۱۲۰۰ میلی متر به صورت شاخه ۶ متری و سایزهای بالاتر به صورت ۱۲ متری (یا ۱۳٫۵ متری در برخی برندها) عرضه می شوند.

مثال:

• لوله ۸۰۰ میلی متر SN8 ≈ ۶۰ kg/m → شاخه ۶ متری ≈ ۳۶۰ kg
• لوله ۱۶۰۰ میلی متر SN8 ≈ ۲۲۵ kg/m → شاخه ۱۲ متری ≈ ۲۷۰۰ kg (۲٫۷ تن)

این اعداد برای برنامه ریزی حمل با تریلی و انتخاب جرثقیل بسیار مهم هستند.

نکات اجرایی مرتبط با وزن

• حداکثر تعداد شاخه ۶ متری ۱۰۰۰ میلی متر در یک تریلی ≈ ۱۸–۲۰ شاخه (حدود ۱۸–۲۰ تن)
• برای سایزهای بالای ۱۶۰۰ میلی متر معمولاً از کمرشکن یا تریلی مخصوص استفاده می شود.
• در نصب دستی (بدون ماشین آلات) حداکثر سایز قابل قبول معمولاً ۴۰۰–۵۰۰ میلی متر است.

تغییرات وزن در طول زمان و برندهای مختلف

در سال های ۱۴۰۲–۱۴۰۴ به دلیل افزایش قیمت مواد اولیه، برخی تولیدکنندگان با کاهش ضخامت دیواره داخلی یا کاهش ارتفاع موج ها، وزن لوله را تا ۱۵٪ کاهش داده اند اما همچنان ادعای SN8 می کنند. بنابراین همیشه کاتالوگ کارخانه و تست آزمایشگاهی (مانند تست سختی حلقه طبق استاندارد ISO 9969) را بررسی کنید.

نتیجه گیری

وزن لوله کاروگیت یکی از کلیدی ترین فاکتورها در انتخاب، حمل، نصب و برآورد هزینه پروژه است. به طور خلاصه:

• لوله های SN8 سایز ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی متر بین ۵ تا ۱۰۰ کیلوگرم در متر وزن دارند.
• هرچه سایز و کلاس سختی بالاتر رود، وزن به صورت توانی افزایش می یابد.
• لوله کاروگیت همچنان سبک ترین گزینه برای سایزهای بزرگ در مقایسه با لوله های بتنی و فولادی است.
• همیشه از جداول وزن معتبرترین تولیدکنندگان (همراه با تاریخ بروزرسانی) استفاده کنید و در پروژه های مهم، وزن واقعی شاخه ها را در محل وزن کشی کنید.

با دانستن دقیق وزن لوله های کاروگیت، می توان پروژه های زهکشی، فاضلاب و انتقال آب را با کمترین هزینه و بیشترین ایمنی اجرا کرد.